Rotterdam, Antwerpen en Hamburg zijn de grootste havens van Europa. Dat is mooi, maar die positie zorgt er ook voor dat ze potentiële doelwitten zijn voor spionage, sabotage en smokkel. Een van de middelen die daartegen worden ingezet zijn drones. De drie havens zijn daarvoor een samenwerking aangegaan. DroneHorizon noemen ze die.
Mainports worden ze genoemd, wereldhavens, economische motoren, essentiële fundamenten voor de welvaart. In tijden van ontspanning zijn dat de fraaie labels die de havens van Rotterdam, Antwerpen-Brugge en Hamburg dragen. Met de oplopende spanning in de wereld komen daar heel wat minder positief klinkende labels bij: ‘kritieke infrastructuur’, kwetsbare knooppunten’, ‘potentiële doelwitten’. De toenemende aanwezigheid van militairen daar maakt de kans op sabotage, cyberaanvallen en spionage alleen maar groter. Zo komt bijvoorbeeld op de Maasvlakte een militaire terminal. Ook gaan mariniers daar amfibische oefeningen houden.
Luchtafweergeschut
‘Haven Rotterdam bereidt zich voor op sabotage nu militaire rol groeit’, kopte de Volkskrant op 26 februari in dat kader. De krant schreef dat naar aanleiding van de presentatie van de jaarcijfers van Havenbedrijf Rotterdam. Daar zei CEO Boudewijn Siemons dat de haven zich, door de toenemende militaire betekenis, voorbereidt op ontregeling door vijandige landen.
Op diezelfde dag kondigde de Belgische premier Bart De Wever aan dat de haven van Antwerpen luchtafweergeschut krijgt. Of Rotterdam dat ook krijgt, wilde Siemons niet zeggen. “Als het spannend wordt, weten we wat we moeten doen”, aldus de CEO. Ook gaf hij aan dat de meldingen van onbekende drones boven Nederland en Europa geleid hebben tot ‘verhoogde alertheid’ bij het Havenbedrijf.
Kritische infrastructuur
Alert op dreigingen van drones was de havenbeheerder ook al voor de hausse aan meldingen van mysterieuze vliegende objecten boven kritische infrastructuur. Zo was Rotterdam vorig jaar de host van de eerste editie van DroneHorizon. Dat was vlak voor er bij allerlei vliegvelden en militaire bases in Europa onbekende (Russische?) drones werden gesignaleerd.
DroneHorizon is een meerjarige internationale conferentie over de impact van autonome en onbemande systemen op kritieke infrastructuur. In dit geval grote zeehavens. Het evenement is een initiatief van de havenbedrijven van Rotterdam, Antwerpen-Brugge en Hamburg, in samenwerking met de innovatiehubs DronePort Rotterdam, Windrove | Hamburg Aviation en The Beacon (uit Antwerpen). De conferentie vond op 4 september plaats in de Maassilo. De tweede editie wordt op 15 september gehouden in Antwerpen. In 2027 is Hamburg de host.
Ruben Brekelmans
Aan de conferentie in Rotterdam deden (semi)overheden, kennisinstellingen en bedrijven uit binnen- en buitenland mee. Een van de sprekers was de toenmalige demissionaire minister van Defensie Ruben Brekelmans. Hij riep op tot samenwerking en snelle actie voor het inzetten én bestrijden van drones in onder meer zeehavens. Als het om de ontwikkeling van die systemen gaat, loopt Europa volgens hem achter op onder andere China, Rusland en de VS. “Om die achterstand in te halen, moeten we ons aanpassen en snel handelen en opschalen. Dat moeten we samen doen; over grenzen, sectoren en doctrines heen. Als we onze krachten bundelen, kan Europa niet alleen de anderen inhalen, maar zelfs de leiding nemen”, zei Brekelmans in zijn toespraak.
Wendbaar en weerbaar
Dat was wel de centrale boodschap van DroneHorizon: om een vuist te maken tegen de dreigingen van een onveiliger wordende wereld zijn samenwerking, innovatie en versnelling essentieel. Het woord ‘resilience’ (wendbaar en weerbaar) viel in dat kader regelmatig; het vermogen om in onverwachte situaties goed te kunnen blijven functioneren. Daar draagt DroneHorizon volgens Rotterdam, Antwerpen-Brugge en Hamburg aan bij. De havenbedrijven noemen het initiatief een ‘international platform for action’. ‘Het brengt toonaangevende Europese en internationale partijen samen en verbindt beleidsmakers, industrie, technologiebedrijven en kennisorganisaties om gedeelde prioriteiten te stellen en implementaties te versnellen’, aldus de officiële omschrijving.
Nieuwe verbindingen
Het ministerie van Defensie toonde zich na afloop enthousiast: “Wij pikken hier een graantje van mee. Want voor een eventuele aanvoer van militair materiaal van een bondgenoot is een veilige haven natuurlijk heel belangrijk.”
Volgens DronePort Rotterdam heeft de conferentie geleid tot nieuwe verbindingen tussen bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen. “Voor veel partijen was het een moment om elkaar te vinden rond gezamenlijke vraagstukken. Variërend van havenveiligheid en logistiek tot data-infrastructuur en nieuwe vormen van civiel-militaire samenwerking. Daarmee heeft DroneHorizon niet alleen technologie zichtbaar gemaakt, maar ook een netwerk en gezamenlijke agenda in beweging gezet”, vat projectleider Chicane Visser van DronePort Rotterdam samen.
