Beter een goede buur, dan een verre vriend. Dat maakt de wereldpolitiek momenteel wel duidelijk. De havenbedrijven van Rotterdam en Duisburg weten dat al jaren. Op verschillende fronten werken zij met elkaar samen. Om die gute Nachbarschaft verder uit te bouwen, bezoekt burgemeester Schouten deze maand (in april) Duisburg, dat trouwens ’s werelds grootste binnenhaven heeft.
Door die haven maakt de burgemeester van Rotterdam een vaartocht met lokale betrokkenen. Het bezoek van Carola Schouten aan ‘duisport’ vindt half april plaats. Eind oktober tekenden Havenbedrijf Rotterdam en Duisburger Hafen AG een nieuwe intentieverklaring met betrekking tot hun samenwerking. In die zogenoemde Letter of intent (Lol) spreken Rotterdam en Duisburg de ambitie uit om samen duurzame transportcorridors voor het vervoer over water te ontwikkelen. Daarmee willen ze de overstap van de binnenvaartsector naar niet-fossiele brandstoffen versnellen. Tijdens het bezoek van Carola Schouten zullen de onderwerpen binnenvaart, duurzame energiedragers en de afvang en opslag van CO₂ dan ook hoog op de agenda staan.
100 miljoen ton vracht
Bij de ondertekening van de Lol was ook Hendrik Wüst aanwezig. Hij is de minister-president van Noordrijn-Westfalen (NRW). Duisburg ligt in die aan Nederland grenzende Duits deelstaat. NRW is qua oppervlakte iets groter dan België en telt ongeveer net zoveel inwoners als Nederland (ruim 18 miljoen). Rotterdam en Duisburg zijn met elkaar verbonden via de Rijn. De Duitse stad ligt midden in het Ruhrgebied en heeft de grootste binnenhaven van de wereld. Jaarlijks doen meer dan 20.000 binnenvaartschepen en 25.000 goederentreinen Duisburg aan. Die zorgen voor de overslag van ruim 100 miljoen ton vracht en ongeveer 4 miljoen containers (TEU). In het gebied zijn rond de 300 transport- en logistiekbedrijven gevestigd. De haven en de daar gevestigde logistieke sector zorgen direct en indirect voor zo’n 52.000 banen. Vanwege dit alles neemt Duisburg een heel belangrijke plaats in het achterland van de Rotterdamse haven in.
Signaal van vertrouwen
“De haven van Rotterdam en Duisburg spelen een cruciale rol in de industriële toekomst van Noordrijn-Westfalen”, zei minister-president Wüst bij de bekrachtiging van de intentieovereenkomst. “Beide worden in de toekomst centrale overslagpunten voor waterstof en CO₂, en daarmee belangrijke partners op weg naar een klimaatneutrale industrie. Dat de havens hun samenwerking intensiveren, is goed nieuws voor onze deelstaat. De nauwe relatie tussen Rotterdam en Duisburg versterkt het concurrentievermogen van onze economie, maar bovenal ook de veerkracht van onze logistieke ketens. Noordrijn-Westfalen blijft zo een logistiek knooppunt van Europa voor onder meer de energievoorziening. De samenwerking van de steden is een signaal van vertrouwen. Als we de infrastructuur moderniseren en partnerschappen versterken, maken we ons continent toekomstbestendig; op het gebied van economie, milieu en veiligheid.”
‘In deze tijd van wereldwijde onrust vertegenwoordigen Rotterdam en Duisburg een sterk, verbonden Europa’, voegde Havenbedrijf Rotterdam aan de ronkende woorden van Wüst toe.
CO2-afvang en -opslag
Centraal in de uitbouw van de samenwerking tussen de twee havens is de export van CO2. Volgens het Havenbedrijf is dit essentieel voor moeilijk te decarboniseren (verduurzamen/koolstofvrij maken) sectoren. Daarbij gaat het onder meer om de staalindustrie, cement- en betonindustrie en chemische en petrochemische industrie. In die bedrijfstakken wordt gewerkt met zeer hoge temperaturen of met (chemische) processen waarvoor fossiele brandstoffen nodig zijn. Het creëren van temperaturen van (ver) boven de 800 graden is bijvoorbeeld heel moeilijk te elektrificeren. Onder andere vanwege de hoge kosten. Een middel om de CO2-uitstoot in die sectoren toch te verminderen is de opvang, het gebruik en de opslag van kooldioxide. Internationaal aangeduid als Carbon Capture, Utilization and Storage, oftewel CCUS. Hiervoor zijn sterke havens en efficiënte transportketens nodig, aldus het Havenbedrijf en Duisburger Hafen AG. De Duitse havenbeheerder is overigens bekender onder de (merk)naam ‘duisport’ (met een kleine d). Net zoals het Havenbedrijf (vooral over de grens) opereert onder de naam Port of Rotterdam. Door samen te werken, willen de havens de voorwaarden scheppen voor grensoverschrijdende CCUS-activiteiten.
Samen sneller, efficiënter en slimmer
“We staan voor grote uitdagingen, die we samen veel sneller, efficiënter en slimmer kunnen aanpakken”, zei duisport-CEO Markus Bangen in dat kader “Vooral op het gebied van de energietransitie en duurzame logistiek is het cruciaal dat we onze expertise bundelen en gezamenlijke, grensoverstijgende oplossingen ontwikkelen. Logistiek is een teamsport en de haven van Rotterdam is onze ideale partner.”
“Op dit moment wordt 13% van de Europese energievraag geïmporteerd via Rotterdam”, gaf CEO Boudewijn Siemons van het Havenbedrijf aan “Het gaat daarbij nog steeds om voornamelijk fossiele energiebronnen, maar op de lange termijn willen we dé invoerhaven van Europa voor hernieuwbare energiebronnen worden. De binnenvaart, en dus onze samenwerking met duisport, is van groot belang voor het transport van die energiebronnen verder Europa in. We zijn blij dat we daarbij de steun krijgen van de deelstaat Noordrijn-Westfalen.”
Groene Corridor
Rotterdam en duisport werken al tientallen jaren samen. In 2020 en 2022 tekenden ze ook al formele intentieverklaringen voor samenwerking. Onder meer gericht op achterlandontwikkeling, digitalisering en energietransitie. Dat leverde tot nu toe al een aantal successen op, aldus Havenbedrijf Rotterdam. Zoals de samenwerking met de Braziliaanse haven in Pecém voor het transport van duurzame energie (de Groene Corridor) naar Europa. Daarbij gaat het om onder andere om groene waterstof en ammoniak, e-methanol en andere waterstofderivaten uit Brazilië. Ook is vooruitgang geboekt in het verbinden van de digitale port-community-systemen van beide havens, Portbase en RheinPorts. En verder is er een begin gemaakt met een pilot met low-carbon-ammoniaktransporten.
Op exceptionele wijze
De gezamenlijke inspanningen van de havens werden eind vorig jaar beloond met de Brost-Ruhr-prijs. Die award wordt elk jaar uitgereikt aan personen en organisaties die zich op exceptionele wijze inzetten voor het Ruhrgebied. De havenbedrijven kregen de prijs vanwege hun bijdrage aan het versterken van de economische banden tussen Nederland en het Ruhrgebied. Aan de Brost-Ruhr-prijs is een geldbedrag van 20.000 euro per persoon/organisatie verbonden. Dat geld moet besteed worden aan een goed doel in het Ruhrgebied. Rotterdam en Duisburg doneerden het aan de Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft (DLRG), een organisatie die zich inzet om verdrinkingsdoden op stranden, meren en rivieren te voorkomen. Markus Bangen is beschermheer van de DLRG in Duisburg.
