Het begrip ‘nerds’ kent iedereen. Maar ‘nurdles’? Toch vind je ze overal. Zelfs bovenop de Himalaya en op de diepste delen van de oceaanbodem. Ze zijn beter bekend als microplastics. In het havengebied vind je ze ook volop. De Taskforce Clean Sweep Rotterdam doet hier iets aan. De bedrijven en overheden die hierbij aangesloten zijn, hebben dit voorjaar hun samenwerking verlengd.
De verlengde samenwerkingsovereenkomst loopt tot eind 2027. Het is een illusie om te denken dat het plasticprobleem dan opgelost is de haven, maar er gebeurt in ieder geval iets. De Taskforce Clean Sweep Rotterdam wil vervuiling door plastic korrels, poeders en vlokken in het havengebied in ieder geval de komende anderhalf jaar samen verder voorkomen en opruimen.
Het initiatief bestaat nu vijf jaar en is een publiek-private samenwerking. Bij de Taskforce zijn bedrijven uit de kunststof producerende industrie, vervoerders, de gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam, ondernemersvereniging Deltalinqs en brancheorganisatie Plastics Europe Nederland aangesloten. DCMR Milieudienst Rijnmond vervult de rol van onafhankelijk toezichthouder.
Flinke korrel zout
Nurdles zijn kleine plastic korrels en worden ook wel pellets of granulaat genoemd. De industrie gebruikt ze als grondstof voor plastic producten. Ze hebben een doorsnede van 2,5 tot 5 millimeter en daardoor vallen ze onder de microplastics. Nurdles zijn meestal cilindrisch, ovaal of bol van vorm en hebben de grootte van een flinke korrel zout. Bij de productie, de opslag en het transport lekken er nurdles in het milieu. Per jaar komen in de Europese Unie op die manier ruim 8 biljoen plastic korrels in de natuur en leefomgeving terecht. Dat zijn er 23 miljard (!) per dag. Na verloop van tijd kunnen die korrels uiteenvallen in nog kleinere deeltjes. Plastics die microscopisch of onzichtbaar klein zijn, worden nanoplastics genoemd.
Onzichtbare ramp
Ondanks dat ze heel klein zijn, kunnen mirco- en nanoplastics voor grote problemen zorgen. De Plastic Soup Foundation noemt de korreltjes een ‘onzichtbare ramp’. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meldt onder meer ‘voor zover nu bekend, kunnen plastic deeltjes bij dieren invloed hebben op het ademhalen, bewegen en de voedselopname.’
En bij mensen? Daarover schrijft het RIVM: ‘er is nog weinig bekend over de gevolgen van microplastics voor ons lichaam. Het is bijvoorbeeld nog niet duidelijk of de deeltjes tijdens ons leven in ons lichaam ophopen. Ook is onduidelijk in welke organen de microplastics vooral terechtkomen en wat het effect is van de stoffen die aan plastics worden toegevoegd of vastkleven.’ Daar is volgens het instituut meer onderzoek voor nodig en speelt ook de factor tijd een rol. Als het gaat om de effecten op de lange termijn.
Kinderschoenen
Het RIVM heeft het in zijn analyse over ‘stoffen die aan plastics worden toegevoegd of vastkleven’. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om weekmakers of kleurstoffen. Die toevoegingen kunnen mogelijk uit de plastics lekken. Het Voedingscentrum (die van de Schijf van Vijf) meldt daarover: ‘sommige van deze stoffen zijn mogelijk hormoonverstorend. Maar of dit ook echt gebeurt, en hoe groot dit probleem is, moet nog verder worden onderzocht. Ook zijn er onderzoekers die denken dat ziekmakende bacteriën of virussen kunnen meeliften met de wereldwijde verspreiding van microplastics. Op deze manier kunnen bacteriën en andere ziekmakers zich over grote afstanden verplaatsen.’ Het voedingscentrum noteert daarbij dat dit onderzoek ‘nog in de kinderschoenen staat’.
Concrete maatregelen
Hoewel er dus nog veel en lang onderzoek nodig is, is er wel de wetenschappelijke consensus dat microplastics op wereldschaal schadelijk zijn voor het milieu. Zo vindt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bijvoorbeeld dat we er ons meer bewust van moeten worden dat kunststoffen niet thuishoren in de natuur en het milieu.
Die mening is de Taskforce Clean Sweep Rotterdam ook toegedaan. Daarom werken de deelnemende partijen samen aan concrete maatregelen om te voorkomen dat plastic nog langer in het milieu terechtkomt. ‘De verlengde overeenkomst van de Taskforce onderstreept dat deze gezamenlijke aanpak wordt voortgezet en verder versterkt’, laat Havenbedrijf Rotterdam weten op zijn website. ‘Dat gebeurt onder meer door het blijven delen van kennis en ervaring en het beschikbaar stellen van financiële middelen voor preventie en schoonmaakacties.’
Focus op voorkomen
De Taskforce heeft in de afgelopen jaren (op vrijwillige basis) diverse opruimacties uitgevoerd. Onder andere in de Londenhaven en Rijnhaven. Daarnaast vonden bedrijfsbezoeken plaats waarbij deelnemers praktijkervaring uitwisselden over het verminderen van verlies van plastic korrels tijdens productie, opslag en transport. ‘Naast het schoonmaken van vervuilde locaties blijft de focus liggen op het voorkomen van nieuwe vervuiling’, aldus het Havenbedrijf. De Taskforce richt zich daarbij op het achterhalen van de bronnen, het verbeteren van werklocaties, het aanscherpen van procedures en het vergroten van de bewustwording onder medewerkers in heel de keten.
Meer weten over de Taskforce Clean Sweep Rotterdam? Neem dan contact op met Imke Deibel van het Havenbedrijf via ik.deibel@portofrotterdam.com.
–
Dit is een artikel uit Rotterdam Insight #20. Lees het hele magazine hier.
