Een terminal voor kanonnen in plaats van containers. Die komt op de Tweede Maasvlakte. Defensie wil daar een terrein aanleggen voor de overslag en doorvoer van militair materieel. Door de veranderde veiligheidssituatie in de wereld breidt de krijgsmacht sterk uit. Daar zijn nieuwe locaties voor nodig. Defensie kiest daarvoor onder meer voor Maasvlakte 2.
Met de komst van Defensie krijgt het ‘vergroenen’ van het Rotterdamse haven- en industriegebied een heel andere dimensie. Niet alleen via de terminal zal het legergroen straks zichtbaar zijn op Maasvlakte 2, ook via oefeningen. Het ministerie Defensie acht het strand daar zeer geschikt voor amfibische oefeningen van het Korps Mariniers. Daarbij worden mensen en materieel vanaf zee aan land gebracht. Voor wie daar geen beeld bij heeft: denk aan de landing in Normandië op D-Day 1944 (zoals bijvoorbeeld in de bekende film Saving Private Ryan), maar dan met modern materiaal en uiteraard op véél kleinere schaal. Bij de oefeningen trainen de mariniers soms ook hoe ze van de kust het beste verder landinwaarts kunnen gaan.
Amfibische oefeningen
De mariniers houden hun amfibische oefeningen nu nog op Texel. Maar het oefengebied daar voldoet niet meer. Volgens Defensie is het te klein, te ondiep en niet bij alle weersomstandigheden te gebruiken. Ook wordt dit terrein door kusterosie – het afkalven van de kust door de zee – steeds kleiner. Vandaar de wens voor een nieuwe locatie. Of beter gezegd: locaties. Meervoud. Want de grootte van de oefeningen loopt namelijk uiteen, zo geeft Defensie aan. Van klein, met meestal één vaartuig en een klein groepje mariniers, tot groot. Bij die grotere oefeningen zijn meerdere eenheden, schepen en voertuigen en soms ook helikopters betrokken. Daarom wil de krijgsmacht, ter vervanging van Texel, graag meerdere oefenlocaties met verschillende groottes langs de kust hebben. Ook kunnen de mariniers dan trainingservaring opdoen met diverse kustsoorten, stromingen en windrichtingen.
Meest geschikt
De keus van Defensie viel op vier locaties. Behalve de Tweede Maasvlakte zijn dat de Marnewaard in het Lauwersmeergebied in Groningen, Groote Keeten bij Schagen in Noord-Holland en de Vliehors op Vlieland. De onder de ‘rook’ van de Maasvlakte gelegen plaatsen Oostvoorne en Ouddorp waren ook kandidaat, maar vielen af. Op de gekozen locaties kunnen de mariniers hun oefeningen uitvoeren op de daarvoor meest geschikte plekken, aldus Defensie. Zo zullen kleine amfibische oefeningen straks bijvoorbeeld vooral op Groote Keeten en de Vliehors plaatsvinden.
Een ander voordeel van meerdere oefenlocaties is dat eventuele overlast voor omwonenden en natuur gespreid wordt, zo stelt Defensie. Wat betreft de Tweede Maasvlakte is het de verwachting dat daar enkele keren per jaar militaire oefeningen gehouden worden.
Nationaal Programma Ruimte voor Defensie
Het aanwijzen van de Maasvlakte als locatie voor een militaire terminal en amfibische oefeningen maakt deel uit van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD). Vanwege de oplopende geopolitieke spanningen en toenemende onveiligheid in de wereld breidt Nederland zijn krijgsmacht flink uit. In de afgelopen vier jaar groeide het personeelsbestand met bijna 20 procent. 80.000 mensen werken nu bij Defensie. In 2030 moeten dat er 100.000 zijn. Daarnaast investeert de overheid miljarden in nieuw materieel voor Defensie. Vanwege de groei van de krijgsmacht is meer ruimte een must volgens het ministerie.
Meer ruimte nodig
Drie jaar geleden begon Defensie met het zoeken naar locaties voor 57 activiteiten waarvoor (meer) ruimte nodig is. De amfibische oefeningen en de overslag en doorvoer van militair materieel zijn er daar twee van. Verder gaat het bij het NPRD onder meer om nieuwe schietbanen, oefenterreinen en extra ruimte voor vliegoperaties.
Naast marinehaven Den Helder maakt Defensie momenteel vooral gebruik van de Eemshaven en de haven van Vlissingen. Binnen de NAVO heeft Nederland, in het kader van de Host Nation Support (HNS), toegezegd de taken van een doorvoerland te zullen uitvoeren. Het gaat daarbij om militaire eenheden tot aan brigadegrootte (tactische gevechtseenheden van drie- tot vijfduizend militairen plus materieel) die met meerdere schepen in Europa aankomen. Die moeten daarna via de weg, het spoor en/of het binnenwater doorgevoerd worden naar hun eindbestemming, elders in Europa. Op die doorvoerlocatie zal ook de overslag van munitie plaatsvinden.
Noordwesthoek
In de nabije toekomst, zo geeft Defensie aan, zal de NAVO intensiever gebruik gaan maken van de havens in Nederland. Daar is extra havencapaciteit voor nodig en die vond de krijgsmacht dus op de Tweede Maasvlakte. In de noordwesthoek van dit haven- en industriegebied om precies te zijn. Aan het einde van het Yangtzekanaal, in een deel van de vlakte dat nog ontwikkeld moet worden. Defensie zocht een locatie waar plek is voor meerdere opstelplaatsen, een kade kan worden aangelegd voor schepen met een diepgang van 15 meter en aansluiting op het spoor mogelijk is. Dat biedt de 15 hectare grote kavel in de noordwesthoek allemaal.
Ingebruikname in 2030-2035
In mei 2025 maakte Defensie bekend dat zij haar oog had laten vallen op Maasvlakte 2. Die locatie was opgenomen in het Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. In december stelde het vorige kabinet die keuze definitief vast. Bij de terminal komt overigens geen munitieopslag.
In een reactie op het kabinetsbesluit gaf Havenbedrijf Rotterdam aan het belang te zien van het versterken van de defensie van Nederland, de afwegingen van het kabinet te begrijpen en actief mee te werken aan de voorbereiding en uitvoering van de plannen. Het aanleggen van de terminal (bouw kademuur, de spooraansluiting, inrichting terrein) zal enkele jaren duren, verwacht het Havenbedrijf. Defensie laat weten dat de volledige ingebruikname gepland staat in de periode 2030-2035. “Specifieker dan dat is het nu nog niet aan te geven”, aldus een woordvoerder.
